mAT-1500pro van MAT-TUNER, magic smoke
Tijdens de PACC kreeg de mAT-TUNER mAT-1500pro het zwaar te verduren. Deze automatische tuner – een fraai en verrassend degelijk gebouwd apparaat van Chinese makelij – had tot dan toe altijd probleemloos zijn werk gedaan. Maar tijdens het afstemmen met wat te veel vermogen ging het mis, met de geur van verbrand elektronica en de magic smoke tot gevolg. De tuner gaf geen teken van leven meer. Jammer natuurlijk, maar ook een mooie aanleiding om eens onder de kap te kijken en te zien hoe goed dit apparaat eigenlijk in elkaar zit. In dit artikel nemen we de schade op, onderzoeken we wat er precies doorgebrand is, en bekijken we of de mAT-1500pro weer tot leven te wekken is. Een leerzaam avontuur dat maar weer eens laat zien dat zelfs het beste gereedschap grenzen kent.
Gestructureerde aanpak mAT-1500pro reparatie
Bij het repareren van een apparaat zoals de mAT-1500pro is het verstandig om gestructureerd te werk te gaan. In grote lijnen kun je een reparatie in drie stappen opdelen.
Stap 1: Testen en de fout reproduceren
Voordat je iets loshaalt of gaat meten, is het belangrijk om goed te observeren wat er precies gebeurt. Laat het apparaat gecontroleerd falen — als dat nog veilig kan — zodat je zeker weet waar het misgaat. In dit geval was het apparaat al gezien door een vakman en de defecte onderdelen op een papiertje geplakt. Op verzoek bij de producent in China was de vraag gesteld om welke waarde het van deze weerstanden betrof. Helaas kwam hierop geen antwoord. Hier komt de magie van YouTube. Je kunt geen video op YouTube bekijken of er zit wel een beoordeling tussen van AliExpress producten. In China zijn ze heel gevoelig als het gaat om een YouTube video van het product en de reparatie. Dus nu de vraag gesteld met het bericht dat er een YouTube video van de reparatie werd gemaakt. En jawel binnen een paar uur was daar het antwoord.
Stap 2: Analyseren op systeemniveau
Met behulp van een schema of blokschema bepaal je in welk deel van de schakeling het probleem zich bevindt. Is er geen schema beschikbaar (zoals vaak bij commerciële apparatuur), dan helpt het om globaal een eigen blokschema te schetsen. Dat hoeft niet tot op componentniveau, maar voldoende om gericht verder te zoeken.
Door de verwijderde doorgebrande componenten was het niet erg moeilijk om te zien in welk gebied het probleem zich bevond. Maar roekzichtloos de smd weerstanden te vervangen is over het algemeen niet echt productief. Dus er is toch een schema nodig van dit gebied.
Stap 3: Foutzoeken en herstellen
Nu begint het echte detectivewerk. Door metingen, visuele inspectie en wat logisch nadenken spoor je defecte componenten op. Daarbij is het belangrijk niet alleen te vervangen wat stuk is, maar ook te begrijpen waarom het defect is ontstaan — om te voorkomen dat het probleem zich opnieuw voordoet.
Door het “re-designen” kom je soms ook componenten tegen die zo doormeten dat je iets hebt van wat ben jij voor component. Diodes of transistoren in een TO220 behuizing is vrij normaal. Maar dit bleken weerstanden te zijn waarvan de weerstand niet overeen kwam met de waarde die er op stond. Het is vrij normaal dat als weerstanden defect gaan dat deze “open circuit” gaan. Maar hier was een weerstand lager dan de aangegeven waarde en de andere hoger. Toch maar even een e-mailtje naar de ontwerper. En ja hoor weer binnen een dag bericht. Een 100 en een 75 ohm weerstand.
Door het schema van dit gedeelte te tekenen bleek dat de fout zich niet verder door de tuner heeft kunnen verspreiden. Da’s mooi.
Onderdelen voor de mAT-1500pro
Nu zou je denken een paar weerstanden bestellen kan nooit lastig zijn. Het tegendeel bleek waar. SMD weerstanden van 49,9 Ohm liggen niet in de hobbywinkel. Een van de online leveranciers die de weerstanden wel kon leveren maakte het wel heel erg bont. De prijs was €3 per weerstand. Ok daar heb je geen nieuwe tuner voor. Maar er moest wel een volledig reel van 1000 stuks worden afgenomen. Geen optie dus. Dan maar weer richting AliExpress. Het hele apparaat komt uit China dus de kwaliteit van de onderdelen kan geen hindernis vormen. Kortom voor nog geen 3 euro 20 weerstanden. Ook de TO220 Thin Film weerstanden uit China laten komen.
Tunen met te veel of te weinig vermogen
Mooi leermoment. Door te tunen met te veel vermogen moeten de weerstanden te veel vermogen dissiperen. Dat gaat heel even goed afhankelijk van “Te veel”. De SMD weerstanden knappen gewoon en de TO220 weerstanden kunnen wat meer hebben en doen er iets langer over om kapot te gaan. Overigens zijn in deze tuner ook de niet defecte weerstanden vervangen. Ook die hebben het zwaar te verduren gehad. Het is beter om deze nu te vervangen in plaats van gokken of deze heel blijven. Het apparaat ligt op de pijnbank dus nu vervangen is beter.
Maar tunen met te weinig vermogen levert ook defecten op. De tuner zal niet goed afstemmen en het vermogen dat niet de antenne ingaat gaat toch echt ergens anders heen. Dat kan de tuner zijn maar ook de eindtrap van je transceiver. Dus doe niet eigenwijs lees gewoon de handleiding. Daar staat precies beschreven wat de tuner nodig heeft. Voorkomen is beter dan repareren.
SMD solderen
Dit blijkt voor veel radiozendamateurs een straat te ver. Maar echt, dit is in 5 minuten te leren. Het is pas lastig als de componenten te klein zijn om met het blote oog te solderen. Maar een goed bruikbare digitale microscoop hoeft niet de hoofdprijs te kosten. Nadeel van een digitale microscoop is dat je geen diepte ziet. Maar ook hier geldt, oefening baart kunst. Wel is het van belang om goed schoon te werken. Gebruik geen loodvrije en loodhoudende soldeer door elkaar. Dat is prima voor het desolderen van componenten maar niet voor de soldeerverbinding. Maak ook niet de denkfout dat je voor smd componenten een klein vermogen soldeerbout moet gebruiken. De kopervlakken zijn zeker bij multilayer borden enorm. Kijk anders eens op YouTube naar filmpjes, dan hoef je zelf het wiel niet uit te vinden.
PA3JEM eigen foto
PA3JEM ChatGPT
PA3JEM ChatGPT
PA3JEM ChatGPT